Zekât hesaplama

Zekât İslam’ın üçüncü şartıdır: Malının belli bir payı, yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine gider. Zekâtını kendi zekât gününde, her kamerî yıl aynı tarihte hesaplarsın.

1. Zekâta tabi malını topla. Nakit, banka ve birikim, altın ve gümüş, hisse ve fonlar, kripto, alacakların, ticari mallar.
2. Vadesi gelmiş borçları düş. Bu ayın kirası, faturalar ve vadesi gelen taksitler; kredinin tamamı değil. Âlimlerin çoğu böyle hesaplar; Şâfiî mezhebinde borç düşülmez.
3. Nisapla karşılaştır. Toplam nisabın altındaysa bu yıl zekât gerekmez.
4. Toplamın tamamının %2,5’ini ver, sadece nisabı aşan kısmın değil. 200.000 TL için bu 5.000 TL eder.

Nisap, 20 miskal altın veya 200 dirhem gümüşün değeridir. Diyanet altın nisabını 80,18 gram olarak kabul eder; birçok başka kurum 85 gram kullanır. Gümüşte Diyanet 561 gramı esas alır; başka kurumlar çoğunlukla 595 gram kullanır (bazı Hanefî eserlerde 612,36 g). Peygamber Efendimiz’in zamanında ikisinin değeri yakındı; bugün gümüş nisabı çok daha düşüktür, bu yüzden daha çok kişi ona ulaşır. Birçok âlim gümüş nisabını daha ihtiyatlı ve fakirlere daha faydalı olduğu için tavsiye eder; diğerleri, değerini para gibi koruduğu için altını esas alır. İkisi de uygulanır. Birini, tercihen cemaatinin kullandığını seç ve her yıl onunla devam et.

Altın ve gümüş saf maden olarak hesaplanır: 10 gram 18 ayar altında 7,5 gram altın vardır. 22 ayar bilezik için 22 ayarı seç ya da değerini yaz.

Sayılır:

• Evdeki nakit ve vadesiz, vadeli ve birikim hesaplarındaki para
• Gram altın, külçe, çeyrek ve cumhuriyet altını, gümüş
• Hisse senetleri, fonlar ve ETF’ler (iki görüş aşağıdaki sorularda)
• Kripto para, piyasa değeriyle
• Geri alacağından emin olduğun alacaklar
• Satmak için tuttuğun mallar ve satmak için aldığın gayrimenkul
• Biriktirdiğin kira ve diğer gelirler

Sayılmaz:

• Evin, araban, eşyan, kıyafetin, telefonun ve kendi kullandığın her şey
• İşinde kullandığın alet ve makineler
• Kiraya verdiğin ev (biriktirdiğin kira sayılır)
• Geri alacağını ummadığın alacaklar
• Nisabın altındaki ya da bir kamerî yıldan az elinde kalan mal

Bir işletmen, emeklilik birikimin ya da karışık yatırımların mı var? Ayrıntılar burada önemlidir. İlk rakam için aracı kullan, sonra güvendiğin bir hocaya danış.

Bu, mezhepler arasındaki en bilinen farklardan biridir ve her görüşün arkasında âlimler ve deliller vardır.

• Hanefî: Altın ve gümüş takılara, takılsın takılmasın, zekât düşer. Diyanet de bu görüşe göre fetva verir.
• Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî: Normal ve âdet ölçüsünde takılan ziynet eşyasına genelde zekât düşmez. Birikim için tutulan, hiç takılmayan ya da âdeti çok aşan takılar sayılır.

Mezhebine veya hocana uy. Mezhebin sayıyorsa ya da ihtiyatlı olmak istiyorsan araçta Takılarımı dahil et seçeneğini aç. Altın veya gümüş olmayan takılar, örneğin kendin taktığın pırlanta, sayılmaz.

Zekât, malın bir kamerî yıl boyunca nisap seviyesinde veya üzerinde kaldığında farz olur. Bu yıla havl denir ve yaklaşık 354 gün sürer. Malının ilk kez nisaba ulaştığı hicrî tarihi not et; her yıl o tarihte yeniden hesapla ve ver. Birçok kişi zekât gününü Ramazan’a denk getirir. Âlimlerin çoğu zekâtı önceden vermeye izin verir; vakti gelince geciktirme. Güneş yılına göre hesaplıyorsan bazı âlimler aradaki on bir günü karşılamak için %2,577 önerir.

Zekâtını camin, zekâtı ayrı tutan güvenilir bir yardım kuruluşu ya da doğrudan hak sahipleri aracılığıyla ver. Kur’an sekiz grubu sayar (Tevbe 9:60): fakirler, düşkünler, zekât toplayan görevliler, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlar (birçok âlim ihtiyaç sahibi yeni Müslümanları da bunlardan sayar), köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar. Verirken zekât niyet et; kişiye söylemen gerekmez.

Fitre (fıtır sadakası) başka bir şeydir: Ramazan’ın sonunda, bayram namazından önce evdeki her kişi için verilen küçük, belli bir miktar.