Helal mi? E kodları ve içerikler

Etiket nasıl okunur

İçindekiler en çok olandan en aza doğru sıralanır. Katkı maddeleri görevleriyle birlikte, bir adla ya da E koduyla yazılır, örneğin "emülgatör: E471" ya da "renklendirici: karmin". E kodları, onaylı katkı maddeleri için kullanılan Avrupa kodlarıdır. Avrupa dışında aynı numarayı çoğu zaman E harfi olmadan görürsün, örneğin "emülgatör (471)".

E kodlarının çoğu bitkilerden, minerallerden ya da sentezle üretilir ve helaldir. Bakılması gerekenler hayvandan gelebilenlerdir: E120, E422, E441 (jelatin), E471 ile E495 arası, E542, E570, E631 ve E920 gibi. Bir de içinde alkol olan her şey. Dikkat etmen gereken kelimeler: jelatin, domuz yağı, hayvansal yağ, peynir mayası, şarap, bira ve alkol.

Vegan etiketi hayvansal içerik olmadığı anlamına gelir, ama ürün yine de alkol içerebilir, örneğin aroma vericilerde. "Vejetaryenler için uygundur" ibaresi de hayvansal peynir mayasını ve jelatini dışarıda bırakır, ama her ülkede alkolü ya da böcek kaynaklı ürünleri dışarıda bırakmaz.

Kaynak neden önemli

Bitkiler, mineraller, mikroorganizmalar ve sentetik içerikler helaldir. Süt, yumurta ve bal helaldir. Balık da kesim gerektirmez.

Kara hayvanlarından domuz asla helal değildir. Sığır, koyun, keçi ve tavuk, İslami usule göre kesildiğinde helaldir. Bazı âlimler Yahudilerin ve Hristiyanların kestiği eti de kabul eder (Kur'an 5:5). Diğerleri ise bugünkü sıradan kesimin bu şartı karşılamadığı görüşündedir. Sığır yağından ya da kemiklerden gelen bir içeriğin "kaynağına bağlı" olmasının sebebi budur.

Çekirge dışındaki böcekler mezheplerin ihtilaf ettiği bir konudur. Alkollü içki haramdır. Bir aromayı taşımak için kullanılan ya da fermantasyonda kendiliğinden oluşan çok küçük alkol izleri ise âlimlerin farklı görüşte olduğu bir konudur.

Helal sertifikası

Tanınmış bir kuruluşun helal logosu, birinin senin yerine kaynakları, fabrikayı ve üretim sürecini kontrol ettiği anlamına gelir. Bilinen kuruluşlar arasında Malezya'da JAKIM, Endonezya'da BPJPH ve MUI, ABD'de IFANCA, Birleşik Krallık'ta HFA ve HMC ve daha birçokları vardır. Türkiye'de helal belgelendirme kuruluşlarını Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) akredite eder. Sertifika kuruluşlarının hepsi aynı standartları uygulamaz, örneğin kesimden önce bayıltma konusunda. Bu yüzden birçok Müslüman, camisinin güvendiği kuruluşu takip eder.

Bir üründe logo yoksa ve etiket kaynağı belirtmiyorsa üreticiye sorabilirsin. Birçok firma kısa bir e-postaya cevap verir ya da cevabı sık sorulan sorular sayfasında yazar.

Âlimlerin farklı görüşte olduğu konular

İstihale, dönüşüm demektir: bir madde tamamen başka bir şeye dönüştüğünde hükmü de onunla birlikte değişir. Kendiliğinden sirkeye dönüşen şarabın helal olduğunda bütün âlimler hemfikirdir. Domuz derisinin kaynatılarak jelatine dönüşmesinin ya da hayvansal yağın parçalanarak gliserine veya E471'e dönüşmesinin tam bir dönüşüm olup olmadığı konusunda ise ayrılırlar. Âlimlerin büyük çoğunluğu ve bütün helal sertifika kuruluşları, domuz söz konusu olduğunda bunun tam dönüşüm olmadığını söyler.

Böcekler: Hanefi, Şafii ve Hanbeli mezhepleri çekirge dışındaki böceklerin yenmesine çoğunlukla izin vermez. Maliki mezhebi ise usulüne uygun öldürüldüklerinde izin verir. Karmin (E120) ve bazıları için şellak (E904) meselesinin arkasında bu soru vardır.

Alkol izleri: birçok âlim ve sertifika kuruluşu, aroma vericilerde ya da doğal fermantasyonda olduğu gibi, şaraptan gelmeyen ve sarhoş edemeyecek çok küçük bir alkol izini kabul eder. Diğerleri hiç kabul etmez. Âlimlerin farklı görüşte olduğu yerlerde bu araç başlıca görüşleri yan yana gösterir.

Bu bir rehberdir, fetva değildir

Cevaplar dört Sünni mezhebin yaygın görüşlerini ve büyük helal sertifika kuruluşlarının uygulamasını takip eder ve bilerek temkinlidir: hayvandan gelebilecek her şey "kaynağına bağlı" olarak işaretlenir. Katkı maddelerinin nasıl üretildiğine dair bilgiler gıda katkı maddesi veri tabanlarından ve AB kurallarından gelir.

İçerikler ve tarifler değişir. Şüphede kalırsan helal sertifikasına bak, üreticiye sor, âlimlerin farklı görüşte olduğu konularda da bulunduğun yerdeki imama danış. Türkiye'den Diyanet'in Alo 190 dini danışma hattını da arayabilirsin. Bilmeden bir şey yediysen günaha girmedin: Allah bizi samimi hatalarımızdan sorumlu tutmaz (Kur'an 33:5).

Sık sorulan sorular